top of page

Engelli Vatandaşların Gümrük Vergilerin Muaf Olarak Araç İthalatı

Yazarın fotoğrafı: YG Denetim
YG Denetim
6 saat önce
5 dakikada okunur

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun “Gümrük Vergilerinden Muafiyet ve İstisna” başlığı altında düzenlenen 167’nci maddesinde malül ve engellilerin kullanımına mahsus eşyanın serbest dolaşıma sokulacak olması halinde gümrük vergilerinden muaf olduğu hüküm altına alınmıştır.


Kanun maddesinde, eşyayı geliş süreleri dâhil tanımlamaya, bunların cins, nevi ve miktarlarını belirlemeye, muafiyet ve istisna uygulanacak tutarları sıfıra kadar indirmeye veya iki katına kadar çıkartmaya ve bu muafiyet ve istisnayı farklı eşya itibarıyla birlikte veya ayrı ayrı uygulamaya ve ticari mahiyette bulunmayan vergiye tabi eşyadan alınacak gümrük vergilerini göstermek üzere ilgili kanunlarda belirtilen hadleri geçmemek şartıyla tek ve maktu bir tarife uygulamaya Cumhurbaşkanı yetkili kılınmıştır.


Bu kapsamda alt düzenleme 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar(Karar Sayısı: 2009/15481) ile yürürlüğe konulmuştur.


Muafiyetin Hangi Hallerde Tanınır?


Özel tertibatlı araç ithal edilebilmesi için kişinin ortopedik özürden kaynaklanan engelinin bulunması gerekmektedir. Ortopedik özür ibaresi, doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle, iskelet, kas ve sinir sistemindeki bozukluklar sonucu bedensel yeteneklerin çeşitli derecelerde kaybedilmesi nedeniyle alt ve üst ekstremite sakatlığını ifade eder.

Kişinin engel durumuna göre;


Bizzat engelli kişi tarafından kullanılmak üzere özel surette imal edilmiş hareket ettirici tertibatı bulunan araç ithali,


El ve ayak fonksiyonlarını tamamen yitirmiş olmaları nedeniyle bizzat engelli kişi tarafından kullanılamayan, kişinin araca binip inmesiyle taşınmasını kolaylaştırıcı tertibatı bulunan araç ithali


Gümrük vergilerinden muaf olarak ithal edilebilir.


Bu kişilerin;


Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik olmaları halinde, ikametini Türkiye Gümrük Bölgesine kesin olarak nakletmek suretiyle getirilen,


Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik olmaları halinde ise; Türkiye Gümrük Bölgesi dışındaki gerçek ve tüzel kişiler (dernek, vakıf vb.) tarafından kendisine bağış yoluyla gönderilen veya bedel karşılığı alınan,


Özel tertibatlı aracı vergilerden muaf olarak ithal edebilir. 


Hangi Araçlar İthal Edilebilir?


Gümrük idaresine sunulduğu tarih itibarıyla, kayıt ve model yılı dahil, üç yıldan eski olmamak kaydıyla;


Münhasıran engelliler tarafından kullanılmak üzere özel surette imal edilmiş hareket ettirici tertibatı bulunan ve bu kişiler tarafından serbest dolaşıma sokulan motosiklet ve motor silindir hacmi 1600 cc.'ye kadar olan otomobillere ve motor gücü 160 kW'ı geçmeyen elektrikli otomobillere,


El ve ayak fonksiyonlarını tamamen yitirmiş olmaları nedeniyle bizzat malul ve sakat kişi tarafından kullanılamayan, kişinin araca binip inmesiyle taşınmasını kolaylaştırıcı tertibatı bulunan, malul ve sakat kişinin üçüncü dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarından bir sürücü veya kişi ile iş akdine bağlı olarak istihdam edilen sürücü tarafından kullanılan vasıtalardan;


-87.02 tarife pozisyonu altında sınıflandırılan minibüslere,


-Portatif koltuklar hariç olmak üzere, sürücüsü dahil altı ila dokuz oturma yeri olan, malul ve sakat kişinin rahatça taşınabilmesine imkân verecek tavan yüksekliğine sahip olan motorlu kara nakil vasıtalarına,


Muafiyet tanınmaktadır.


Muafiyet Hangi Vergileri Kapsamaktadır?


Muafiyet Gümrük Vergisi ve Özel Tüketim Vergisini (ÖTV) kapsamaktadır.


Ancak, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ÖTV istisnası uygulanmasına ilişkin olarak bir üst limit getirilmiş olup, yurt dışından engelli muafiyeti kapsamında ithal edilen araçlar için, ÖTV Kanununa ekli (II) sayılı listenin 87.03 G.T.İ.P numarasında “-Diğerleri” satırı altında yer alan mallardan Özel Tüketim Vergisi ve Katma Değer Vergisi dahil gümrük vergilerine ilişkin istisna uygulanmaması durumunda belirlenecek gümrüklenmiş değeri  2026 yılı için  2.873.900TL’yi aşanlar için ÖTV istisnası uygulanmayacaktır.


Bununla birlikte, söz konusu eşyanın serbest dolaşıma girişinde araç ek mali yükümlülüğe tabi ise, gümrüklenmiş değer hesaplamasında ek mali yükümlülük dikkate alınırken, aracın serbest dolaşıma girişinde ek mali yükümlülük öngörülmemişse gümrüklenmiş değer hesaplamasında ek mali yükümlülük dikkate alınmayacaktır.


Başvuru ve Diğer İşlemler Ne Şekilde Yapılır?


Özel tertibatlı engelli aracı için, araç Türkiye’ye getirilmeden önce engelli kişinin bizzat kendisi, vasisi veya 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 225’inci maddesi çerçevesinde temsil yetkisini haiz kişiler tarafından aşağıda yer alan yetkili gümrük idarelerinden birine müracaat edilir:


-Ankara Gar Gümrük Müdürlüğü


-Yeşilköy Gümrük Müdürlüğü


-İzmir Yolcu Salonu Gümrük Müdürlüğü


-Gebze Gümrük Müdürlüğü


-Malatya Gümrük Müdürlüğü


-Rize Gümrük Müdürlüğü


-Mersin Gümrük Müdürlüğü


 Özel tertibatlı aracın serbest dolaşıma girişi talebi, yetkili Gümrük Müdürlüğünde oluşturulan heyet tarafından değerlendirilerek karara bağlanmaktadır. Gümrük Müdürlüğünde toplanan komisyon tarafından, ibraz edilen sağlık raporu ve kişinin durumu dikkate alınarak engelli kişinin ithal etmek istediği araçtaki engelinin gerektirdiği özel tertibat belirlenir.


Komisyonun toplanacağı gün, ilgili engelli kişi de anılan gümrük idaresinde hazır bulunur. Aracın serbest dolaşıma girişine ilişkin olumlu kararın oybirliği ile verilmesi gerekir ve “Komisyon Karar Belgesi” düzenlenir. Kararın olumlu olması halinde, karar belgesinin geçerlilik süresi düzenlendiği tarihten itibaren altı aydır.


İthal Edilen Araçlar Üçüncü Kişiler Tarafından Kullanılabilir Mi?


Mevzuat hükümleri kapsamında söz konusu araçların sadece engelli kişiler tarafından kullanılması gerekir. Ancak, beklenmeyen hal ve mücbir sebeplerin varlığı halinde engelli kişinin araçta bulunması şartı ile başka bir kişi tarafından da kullanılabilir.


Özel Tertibatlı Aracın Devri ve Satışı Mümkün Mü?


Kişilerin tekrar aynı muafiyetten faydalanmak suretiyle bir özel tertibatlı aracı serbest dolaşıma sokmak istemeleri halinde; halen adlarına kayıtlı olan özel tertibatlı aracı satmış veya başka bir engelli kişiye devretmiş olmaları gerekir.


Özel tertibatlı aracın başka bir engelli kişiye devri veya satışı durumunda, aracı devralacak kişinin engelinin farklı olması halinde araç yetkili Gümrük Müdürlüğüne teslim edilir ve devralacak kişinin engeline uygun varsa tertibat değişikliği yetkili gümrük idaresinin gözetiminde yapılır.


Müracaat İçin Hangi Belgeler Gerekmektedir?


Engelli kişi tarafından araç Türkiye'ye getirilmeden önce yetkili gümrük idaresine müracaat edilip, engelli komisyonundan araç getirebileceğine dair onayı alması gerekmektedir. Komisyona katılım başvuruları ise E-Devlet üzerinden sunulan “Engelli Araç İthal Sistemi” başlıklı hizmet aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.


Müracaat için aşağıdaki belgeler gerekmektedir:


1- Bizzat engelli kişi tarafından kullanılan araç için:


a) Engelli kişi adına düzenlenmiş “Sürücü Adayları ve Sürücüler İçin Sağlık Raporu”nun aslı veya söz konusu raporu düzenleyen kurum tarafından ya da noter tarafından onaylanmış örneği, (Söz konusu raporda, özel tertibat kod numarası ile engelli kişinin hangi sınıf sürücü belgesi alacağının belirtilmiş olması gerekir. İlgili kişi tarafından, kişinin yurt dışında yerleşik bulunduğu ülkenin resmi bir hastanesinden alınan rapor ibraz ediliyor ise raporun Türkçe tercümesinin de bulunması gerekir.)


b) Engelli kişinin kullanmaya yetkili olduğu araç cinsine göre “A” veya “B” sınıfı sürücü belgesi,


c) Yurt dışında ikamet eden engelli kişiler için; ikametin Türkiye’ye nakledildiğine ilişkin dış temsilciliklerden alınacak ikamet nakil belgesi ile yerleşim yeri naklinden önce satın alınan aracın mülkiyetinin kendisine ait olduğunu gösteren mülkiyet belgesi,


ç) Yerleşim yeri Türkiye’de bulunan engelli kişiye;


-Yurt dışından bağış yapılması halinde; aracın bağışlayana ait olduğunu gösteren mülkiyet belgesi ile bağış belgesi,


-Aracın yurt dışından bir bedel karşılığında gerçek kişi tarafından satılması halinde taraflar arasında düzenlenen satış sözleşmesi; tüzel kişi tarafından satılması halinde fatura aslı ve her iki belgenin Türkçe tercümesi,


d) Araca takılan özel tertibata ilişkin fatura,


e) Nüfus cüzdanı örneği,


f) Engelli kişinin yerleşim yerinin Türkiye’de bulunması halinde vukuatlı nüfus kayıt örneği.


2) Bizzat engelli kişi tarafından kullanılmayan araçlar için:


a) Sağlık Bakanlığı tarafından sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kurumundan alınmış kişinin el ve ayak fonksiyonlarını tamamen yitirmiş olduğunu ve kişinin rampa veya lift sistemli araç ile taşınabileceğini gösteren sağlık kurulu raporunun aslı veya aslının bir kamu kurumu tarafından ya da noter tarafından onaylanmış örneği,


b) Yurt dışında ikamet eden engelli kişiler için; ikametin Türkiye’ye nakledildiğine ilişkin dış temsilciliklerimizden alınacak ikamet nakil belgesi ile yerleşim yeri naklinden önce satın alınan aracın mülkiyetinin kendisine ait olduğunu gösteren mülkiyet belgesi,


c) Yerleşim yeri Türkiye’de bulunan engelli kişiye;


-Yurt dışından bağış yapılması halinde; aracın bağışlayana ait olduğunu gösteren mülkiyet belgesi ile bağış belgesi,


-Aracın yurt dışından bir bedel karşılığında gerçek kişi tarafından satılması halinde taraflar arasında düzenlenen satış sözleşmesi; tüzel kişi tarafından satılması halinde fatura aslı ve her iki belgenin Türkçe tercümesi,


ç) Araca takılan özel tertibata ilişkin fatura,


d) Nüfus cüzdanı örneği,


e) Engelli kişinin yerleşim yerinin Türkiye’de bulunması halinde vukuatlı nüfus kayıt örneği.


Hangi Araçlar Muafiyet Kapsamındaİthal Edilemez?


Mevzuat hükümleri kapsamında tüm araçların muafiyet uygulanarak getirilmesi söz konusu değildir. Bu kapsamda, aşağıda belirtilen araçları muafiyet uygulanarak ithalatı yapılamaz:


- Sadece otomatik vitesli olan araçlar


- Özel surette yapılmış hareket ettirici tertibatı bulunmayan araçlar


- Engelli kişinin araca binip inmesiyle taşınmasını kolaylaştırıcı tertibatı bulunmayan araçlar


- Arazi araçları


Ancak, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren sol bacak engeli olan gaziler için araçların özel tertibatlı olması gerekmemektedir.


Usulsüz Kullanım Halinde Hangi Cezalar Uygulanır?


Muafiyetten faydalanamayan kişi, kurum ve kuruluşlara izin alınmaksızın bedelli veya bedelsiz olarak ödünç verilen, teminat olarak gösterilen, kiralanan, devredilen, satılan veya muafiyet amacı dışında kullanılan eşyanın gümrük vergileri tahsil olunur ve gerekmesi halinde 5607 sayılı Kaçakçılık Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve varsa diğer kanun hükümlerine göre işlem yapılmaktadır.

 

 

Kaynak:

4458 sayılı Gümrük Kanunu Md.167

15481 Sayılı Karar Md. 104

Gümrük Muafiyeti Tebliği (Seri No 2)

T.C. Ticaret Bakanlığı (ticaret.gov.tr) (Erişim Tarihi: 05.10.2026)

 
 
 

Yorumlar


Denetim&Danışmanlık (Logo) (150 × 150 piksel) (150 × 75 piksel) (250 × 150 piksel) (750 ×

YG Denetim ve Danışmanlık, gümrük ve dış ticaret alanında faaliyet göstermekte olan firmaların güvenli alanda kalmaları ve öz denetimlerinin yapılabilmesi amacıyla sürekli eğitim, yerinde denetim ve aktif danışmanlık hedeflemektedir.

logo-koyu-gri (1) (1).png

İLETİŞİM

Formumuzu doldurun,

Sizi hemen arayalım.

Mesajınız için teşekkürler!

ADRES

İnönü Cad. No: 365 Kat: 1 Daire: 1 Karabağlar/İzmir

TELEFON

0(530) 650 35 20

E-MAİL

  • LinkedIn
  • Twitter
bottom of page