İhtirazı Kayıtla Beyan ve Uzlaşma

İhtirazi kayıtla beyan, yükümlü ile idare arasındaki uyuşmazlığa ilişkin yükümlülerin, idareye karşı yapmış oldukları beyanlarda dava açma hakkının saklı olduğunu ifade eden bir uygulama olup, yükümlüler tarafından kendilerine tebliğ edilen ek tahakkuk ve ceza kararlarının ilişkili olduğu beyannameler kapsamında ihtirazi kayıtla beyan yapılabilmektedir.

İhtirazi kayıtla yapılan beyanlar gümrük mevzuatında yer alan beyanın bağlayıcılığı noktasında yükümlülerin haklarını koruyucu bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bununla birlikte, ihtirazi kayıtla yapılan beyanlar başlı başına bir itiraz olarak değerlendirilemeyecek, söz konusu beyanlar doğrultusunda ayrıca gümrük mevzuatında yer alan itiraz müessesesinin kullanılması gerekecektir.

Bu kapsamda, ihtirazi kayıtla yapılan beyanlar doğrultusunda Gümrük Kanunu'nun 242’nci maddesine göre itiraz yapıldığı şeklinde yorumlanarak buna göre işlem tesis edilmemesi gerekmektedir.

İtiraz

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun "itiraz" müessesesini düzenleyen 242’nci maddesinin birinci fıkrasında yükümlülerin kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca, Gümrük Yönetmeliği'nin 585’inci maddesinin birinci fıkrası da "Yükümlüler, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri, gerekçelerini de açıkça gösteren bir dilekçeyle itiraz edebilirler." hükmünü amirdir.

Uzlaşma

Gümrük Kanunu’nun "uzlaşma" müessesesini düzenleyen 244’üncü maddesinin birinci fıkrasında da "...Uzlaşma talebi, henüz itiraz başvurusu yapılmamış veya itiraz edilmiş olmakla birlikte itirazı henüz sonuçlandırılmamış gümrük vergileri ve idari para cezaları için, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde yapılır…" denilmekte ve uzlaşmaya ilişkin hükümler Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinde ayrıca düzenlenmektedir.

İhtirazi Kayıtla Beyan ve Uzlaşma

İhtirazi kayıtla yapılan beyanın başlı başına bir itiraz başvurusu niteliğinde olmaması sebebiyle, ihtirazi kayıtla yapılan beyanlar doğrultusunda Gümrük Kanunu’nun 242’inci maddesinde yer verilen itiraz müessesine ayrıca başvurulmadığı taktirde Kanunun 244’üncü maddesinde yer verilen uzlaşma hükümlerinden yararlanılabilecektir.

Söz konusu mevzuat hükümlerine göre yükümlünün itiraz yoluna başvurabilmesi için gerekli şart gerekçelerini de açıkça belirtmek suretiyle bir itiraz dilekçesi hazırlaması ve bu dilekçeyi gümrük idaresine intikal ettirmesi gerekmekle birlikte, ek tahakkuk veya ceza kararları üzerine düşülen "itirazım vardır" şerhinin Gümrük Kanunun 242’nci maddesi uyarınca yapılmış bir itiraz olarak kabul edilemeyeceği,uygulamada beyannameler üzerine de düşülen bu tür kayıtların "ihtirazi kayıt" olarak adlandırıldığı, böylelikle yükümlünün, hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tuttuğu ve bu yönde muhtelif Danıştay kararlarının da mevcut olduğu, dolayısıyla, ihtirazı kayıt beyanında bulunan kişinin hak arama yollarına başvurmakta bir serbestiye sahip olduğu, işlemin hukuka uygun olmadığı kanısında ise meri mevzuatın öngördüğü usul ve esaslar dahilinde hak arama yollarını kullanabileceği, yükümlünün "itirazım vardır" şerhinin bir ihtirazi kayıt olması ve ihtirazi kaydın bu niteliği nedeniyle de, bu beyanının Gümrük Kanunu’nun 242’nci maddesi kapsamında yapılmış bir itiraz olarak değerlendirilemeyeceği ve yükümlünün uzlaşma talebinin, ek tahakkuk veya ceza kararı üzerine "itirazım vardır" şerhi düşüldüğü gerekçesiyle reddedilmemesi gerektiği yönünde Gümrükler Genel Müdürlüğünce de düzenlenmiş Tasarruflu Yazı bulunmaktadır.

Bu itibarla;

- İhtirazi kayıtla yapılan beyanların Gümrük Kanunu'nun 242’nci maddesi kapsamında "itiraz" olarak değerlendirilmemesi ve her halükârda yükümlülerin ancak dilekçe ile başvurmaları durumunda itirazın kabul edilmesi,

- Yükümlüler tarafından ihtirazi kayıtla yapılan beyanlar kapsamında süresi içerisinde Gümrük Kanunu'nun 244’üncümaddesine göre uzlaşma talebinde bulunmak istenmesidurumunda söz konusu taleplerin değerlendirmeye alınması,

Gerekmektedir.